عروسی باشکوه «پیرشالیار» آیینی به قدمت تاریخ

سرویس کوردانه- این مراسم هر سال در سی و هفتمین روز زمستان پنج‌شنبه شبه منتهی به نیمه بهمن‌ماه خبر برگزاری آن را برای هفته بعد یعنی چهل و پنجمین روز زمستان با تقسیم گردوهای درخت‌های وقفی پیر شالیار بین خانواده‌های اورامان اعلام می کنند .

سرویس کوردانه- این مراسم هر سال در سی و هفتمین روز زمستان پنج‌شنبه شبه منتهی به نیمه بهمن‌ماه خبر برگزاری آن را برای هفته بعد یعنی چهل و پنجمین روز زمستان با تقسیم گردوهای درخت‌های وقفی پیر شالیار بین خانواده‌های اورامان اعلام می کنند .

​​​​​​​به گزارش زریان موکریان به نقل از زریوار خبر، آیین باستانی پیر شالیار که مردم منطقه آن را «عروسی پیرشالیار» می‌گویند، هر سال در فصل زمستان و در نیمه‌ بهمن‌ماه برگزار می‌شود. این مراسم، نماد عینی مشارکت‌ فعال مردم در مناسبت‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی است و سابقه‌ای به قدمت تاریخ دارد.

هر چند نام مراسم عروسی است، ولی در اصل پیر شالیار یک مراسم آیینی و سنتی است که در آن قربانی می‌کنند و به ذکر و راز و نیاز با خدا می‌پردازند.

این مراسم که هر سال در چهارشنبه و پنج‌شنبه هرسال 10 و 11 بهمن برگزار می‌شود، آیینی است که بعضی از مورخان برگزاری آن را به یک هزار سال گذشته نسبت می‌دهند و عده‌ای دیگر نیز معتقدند قدمت این مراسم بیش از این‌هاست.

جشن عروسی پیر شالیار یکی از جشن‌های رایج است که هر سال 45 مین روز زمستان به مدت دو روز برگزار می‌شود. این مراسم سالگرد ازدواج پیری عرفانی به نام شالیار است و ریشه در اعتقادات و آیین‌های مردم این سرزمین دارد.

این مراسم شامگاه سه‌شنبه با تقسیم گردوهای باغ پیر شالیار بین اهالی روستا آغاز می‌شود و به ترتیب با مراسم «کلاو روچنه»، قربانی کردن گاو و گوسفند و بز، پخت غذاهای مخصوص، دف‌نوازی، سماع، پخش نذورات بین اهالی، نماز و ذکر و دعا و همچنین برپایی مراسم شب‌نشینی و دست به دست گرداندن کفش چرمی ‌پیر شالیار و تبرک آن و پخت نان مخصوصی به نام «کلیره مژگه» (که از خمیر آرد، گردو خرد شده و پیاز درست می‌شود) 3 روز متوالی ادامه می‌یابد.

انتخاب روز و اعلام شروع جشن برعهده متولیان پیر شالیار است که امسال به تولیت طایفه (ئه حمه دو روسه می) و به سرپرستی محمد رستم زاده انجام می گیرد.

کودکان وظیفه تقسیم این گردوها را در بین اهالی روستا برعهده دارند. کودکان روستای اورامان صبح چهارشنبه، قبل از طلوع آفتاب به گروه‌های سه یا چهارنفری تقسیم می‌شوند و با رفتن به در خانه افراد و با درزدن و گفتن عبارت «کلاو روچنه» که در واقع نوع صدقه و خیر در حق این کودکان می باشد  حضور خود را در محل اعلام می‌کنند و صاحب‌خانه نیز به آن‌ها تنقلات و خوردنی هدیه می‌دهد.

هر سال چندین راس گوسفند که نذورات مردم برای پیر شالیار است در روز چهارشنبه و حدود ساعات 9 صبح قربانی می‌شود. این دام‌ها را اهالی روستا و یا افرادی از روستاهای دیگر در اواخر فصل پاییز برای متولی می‌فرستند و او در فصل زمستان از آن‌ها نگهداری می‌کند و در روز جشن همه این گوسفندان قربانی می‌شوند.

تعداد گوسفندان قربانی‌شده بستگی به خیرین و نذرکنندگان دارد . بعد از این کار، گوشت‌های قربانی را بین اهالی تقسیم می‌کنند و با مقداری از آن نوعی آش به نام «ولوشین» می‌پزند و روز چهارشنبه بعد از ساعت 16 و اقامه نماز عصر در مسجد، این آش بین اهالی روستا و مهمان‌هایی که از سایر نقاط راهی اورامان شده‌اند، تقسیم می‌شود.

مراسم جشن در عصر پنج‌شنبه با شرکت اهالی روستا و افرادی از روستاها و شهرهای اطراف برگزار می‌شود. این مراسم با برپایی رقص و سماع عرفانی به شکل دسته‌جمعی و نواختن دف همراه است و در آن عده‌ای به عنوان متولی کار هدایت سماع کنندگان را برعهده می‌گیرند.

کارگزاران این مناسک مذهبی را افرادی از طوایف مختلف روستای اورامان‌تخت و روستاهای اطراف تشکیل می‌دهند و در میان این طوایف بر اساس یک قرارداد نامکتوب و شفاف اجتماعی نوعی تقسیم کار بر اساس طایفه‌ وجود دارد و هر کس در این 3 روز و در ایام برگزاری مراسم پیرشالیار کار خود را به بهترین شکل انجام می‌دهد.

رقص و سماع عرفانی دراویش که در بیشتر روزهای این جشن با نواختن دف همراه می‌شود، نوعی رفتار جمعی است که آنان را به احساسی مشترک می‌رساند.

آش تهیه‌شده از مواد مشارکتی و گوشت‌های قربانی، خوراکی نمادین است که در روز مراسم همه اهالی روستا با دارا بودن نقش‌ها و پایگاه‌های اجتماعی مختلف از آن تناول می‌کنند و به‌نوعی خوردن این غذا در روزهای جشن را متبرک می‌دانند.

حضور دسته‌جمعی افراد شرکت‌کننده در مراسم تربی هفته بعد از مراسم تحت عنوان( یانه باوانی ) دعا و ذکر همگانی در محوطه مزار، خوردن نان «کولیره مژگه» و ماست به صورت دسته‌جمعی و تثبیت باورهای ذهنی به‌وسیله بستن پارچه بر در و دیوار و درخت مزار آخرین مرحله از این حرکت جمعی است.

مراسم پیر شالیار تا روز جمعه و قبل از برگزاری نماز جمعه ادامه می‌یابد و مردم صبح روز جمعه به شکل دسته‌جمعی در زیارتگاه پیر شالیار حاضر می‌شوند و بعد از راز و نیاز دسته‌جمعی به مسجد می‌روند تا نماز جمعه را اقامه کنند.

باور ذهنی زنان روستا درباره پیر شالیار در رفتار جمعی و نقش مسلط آنان در پخت نان محلی متجلی می‌شود و مشارکت آن‌ها در این کار همراه با دعاها و اعتقاد قلبی‌شان به پیر شالیار و صحبت کردن با یکدیگر در این باره فضایی صمیمی ‌در هنگام پخت نان و انجام کارهای این مراسم ایجاد می‌کند.

 مراسم پیر شالیار امسال نیز همچون سال‌های گذشته پیش بینی می شود در صورت وجود شرایط جوی خوب جوی با حضور بیش از 10 لغایت 20 هزار نفر از مردم استان و خیل عظیم گردشگران داخلی و خارجی در روستای هورامان‌تخت برگزار شود.

ناصح سعدی / زریوار خبر