زبان تالشی و قرابت هایش با زبان کوردی

سرویس کوردانه- تالشی نام یک گروه زبانی، از زبان‌های ایرانی شمال غربی است. زبان تاتی نزدیک‌ترین زبان از زبان‌های ایرانی شمال غربی، به زبان تالشی است؛ به گونه‌ای که برخی منبع‌های زبان شناسی، مانند اتنولوگ، این دو را یک گروه زبانی دانسته‌اند

سرویس کوردانه- تالشی نام یک گروه زبانی، از زبان‌های ایرانی شمال غربی است. زبان تاتی نزدیک‌ترین زبان از زبان‌های ایرانی شمال غربی، به زبان تالشی است؛ به گونه‌ای که برخی منبع‌های زبان شناسی، مانند اتنولوگ، این دو را یک گروه زبانی دانسته‌اند

​​​​​​​به گزارش زریان موکریان؛ تات‌ها و تالش‌ها و مازندرانی‌ها به زبان‌هایی سخن می‌گویند که در بسیاری موارد با زبان فارسی تفاوت داشته و با مادی و پارتی و اوستایی مشابهت دارد.زبان تالشی مشابهت با زبان‌های لری واوستایی و کردی دارد از این رو، همه این گروه‌های زبانی کاملاً نزدیک را در دسته زبان‌های ایرانی شمال غربی جای داده‌اند. اما زبان فارسی، به دلیل تفاوت هایش، در دسته زبان‌های ایرانی جنوب غربی جای داده می‌شود

تالشی و دیگر زبان‌های ایرانی شمال غربی

زبان تالشی در کنار زبان‌های زیر، دسته زبان‌های ایرانی شمال غربی را می‌سازد

گروه زبانی تالشی-تاتی

گروه زبانی کردی

گروه زبانی زازا-گورانی

گروه زبانی سمنانی

گروه زبانی مرکزی ایران

گروه زبانی کاسپین

گروه زبانی اورموری-پراچی

زبان خلج

پراکنش جغرافیائی زبان تالشی

تالش زبانان به‌طور عمده از قوم تالش هستند. ایشان در بخش باختری استان گیلان، پنج روستای شهرستان نمین (عنبران-میناباد-جید-میرزانق-گلشن) در استان اردبیل، و نیز استان لنکران-آستارا در جنوب جمهوری آذربایجان زندگی می‌کنند.

تطبیق واژه هایی از زبان های تالشی و کُردی

1 - خانه :

تالشیِ آستارا : کَه

کُردیِ سنندج : ماُل mâol

 

2 - دختر :

تالشی : کِلَه kela

کردی : کنیشک – kanišk

 

3 - پسر :

زوئه zua

کردی : کُر – kor

 

4 - مرد :

تالشی : مِرد merd

کردی : پیاگ – piyag

 

5 - زن :

تالشی : ژِن žen

کردی : ژِن žen

 

6 - درخت :

تالشی : دو do ؛ دار dār

کردی : دار dār

 

7 - برگ :

تالشی : لیوَه liva

کردی : گَلَه – gala

 

8 - ابرو :

تالشی : باو bâv ؛ بِرَه bera

کردی : برو – bero

 

9 - مرغ :

تالشی : کاگ kâg ، کَرگ karg

کردی : مامر – māmer

 

10 - خروس :

تالشی : سوک suk

کردی : کَلَه شِر kalašer

 

11 - گوسفند :

تالشی : پاس pâs

کردی : پَز paz

 

12 - سیب :

تالشی : سِف sef

کردی : سِف sef

 

13 - گلابی :

تالشی : هولَه hula ؛ اَمبِرو ambero

کردی : همرو hamro

14 - قاشق :

تالشی : کِچَه keča

کردی : کُوچِک kōček

 

15 - برهنه - لخت :

تالشی : لُوت lūt

کردی : روت rut

 

16 - کجایی :

تالشی : کی یویش kiyoyš ؛ کیا kiyā

کردی : های له کیو – hāylakiyo

 

17 - امروز :

تالشی : امروژ ǝmruž ؛ اوری uri

کردی : امرو ǝmro

 

 

منابع و پی نوشت :

 (1). واژه های تالشی از گویش آستارا و رضوانشهر می باشد . واژه های تالشی رضوانشهر از این منبع : فرهنگ تاتی و تالشی ، علی عبدلی ، انتشارات دهخدا ، چاپ اول 1363 ؛ واژه های کُردی سنندج به صورت مستقیم از بانویی سنندجی پرسیده شد .

 (2). واژه های تالشی از گویش آستارا و واژه های لُری از گویش یاسوج می باشد ؛ واژه های لُری یاسوج از گویشوری اهل استان کهکیلویه و بویراحمد پرسیده شد .

 (3). واژه های تالشی مربوط به گویش شمالی زبان تالشی است و در بعضی موارد واژه های گویش جنوبی زبان تالشی نیز آمده است . واژه های لَکی مربوط به گویش و لهجه استان لرستان شهرستان خرم آباد می باشد که از گویشور زبان لکی به صورت مستقیم پرسیده شد .

ā : صدای آ /â  : صدای بین آ و اَ / ē ، ǝ  : صدای اِ کوتاه ، در انتهای حلق یا دهان ، صدای بم تر  / e : صدای اِ بلند ، در ابتدای حلق یا دهان .

 

 ........................

 

نویسنده و گردآورنده : ضیاء طرقدار ( گروه پژوهندگان مهرمیهن )